PHP Handleiding op Ubuntu Server (via de Console)¶

INTROVersie beheerInstallatieModulesCommando'sConfiguratie bestandenVerwijderen

Introductie tot PHP (CLI)¶

In deze handleiding leer je hoe je php gebruikt op een Linux-systeem via de command-line (CLI).

Het commando php wordt gebruikt om PHP-scripts uit te voeren, de installatie te controleren, configuraties te bekijken en modules te beheren.
Hoewel PHP vooral bekend is van webontwikkeling, is de CLI-versie ook erg handig voor scripting, automatisering en debugging.

PHP wordt vaak gebruikt in combinatie met webservers zoals Apache en Nginx, maar kan ook volledig zelfstandig draaien via de terminal.

Achtergrondinformatie

PHP staat voor "Hypertext Preprocessor".

PHP kan draaien via de command-line (CLI) en via webservers (zoals mod_php en PHP-FPM).
Met het php commando kun je snel scripts uitvoeren, instellingen controleren en extensies beheren.
De CLI is ideaal voor development, cronjobs en testing.
In deze handleiding gebruiken we PHP 8.3 als voorbeeld.

PHP Versies¶

🔍 Controleer jouw versie¶

php -v

Voorbeeldoutput

PHP 8.3.6 (cli) (built: Jan 27 2026 03:09:47) (NTS)
Copyright (c) The PHP Group
Zend Engine v4.3.6, Copyright (c) Zend Technologies
with Zend OPcache v8.3.6, Copyright (c), by Zend Technologies

📊 Uitgebreid overzicht van PHP versies¶

Versie	Release	Status	Belangrijkste kenmerken	Opmerking
PHP 8.3	2023	✅ Actief ondersteund	Typed class constants, verbeterde performance	Nieuwste stabiele versie
PHP 8.2	2022	✅ Actief ondersteund	Readonly classes, null/false types	Veel gebruikt in productie
PHP 8.1	2021	🔒 Security fixes	Enums, fibers, readonly properties	Nog beperkt ondersteund
PHP 8.0	2020	❌ EOL	JIT compiler, union types, attributes	Grote breaking changes
PHP 7.4	2019	❌ EOL	Typed properties, arrow functions	Laatste 7.x versie
PHP 7.3	2018	❌ EOL	Flexible heredoc/nowdoc
PHP 7.2	2017	❌ EOL	Object type hinting, sodium support
PHP 7.1	2016	❌ EOL	Nullable types, void return type
PHP 7.0	2015	❌ EOL	Scalar types, performance boost	Grote upgrade vanaf 5.x
PHP 5.6	2014	❌ EOL	Variadic functions, exponentiation	Laatste 5.x versie
PHP 5.5	2013	❌ EOL	Generators, password hashing API
PHP 5.4	2012	❌ EOL	Traits, short array syntax
PHP 5.3	2009	❌ EOL	Namespaces, closures	Grote modernisering
PHP 5.2	2006	❌ EOL	JSON support
PHP 5.1	2005	❌ EOL	PDO (database abstraction)
PHP 5.0	2004	❌ EOL	OOP verbeteringen	Introductie Zend Engine II
PHP 4.x	2000–2008	❌ EOL	Basis web scripting	Verouderd
PHP 3.x	1998–2000	❌ EOL	Eerste brede adoptie
PHP 2.x	1997–1998	❌ EOL	Simpele scripting
PHP 1.x	1995–1997	❌ EOL	Eerste versie	Begin van PHP

📌 Belangrijke inzichten¶

PHP 8.x brengt grote performance- en type verbeteringen.
PHP 7.x was een enorme sprong in snelheid en stabiliteit.
PHP 5.x introduceerde moderne programmeerconcepten zoals OOP en namespaces.
Oudere versies (<7) worden sterk afgeraden vanwege beveiligingsrisico’s.

🚀 Aanbeveling¶

Gebruik altijd een actief ondersteunde versie:

✔️ Aanbevolen: PHP 8.2 of 8.3
⚠️ Vermijd: Alles onder PHP 8.0

⚙️ Installeren en updaten van `php`¶

PHP kan worden geïnstalleerd via de standaard pakketmanager op Debian/Ubuntu.

🔹 Update van pakketlijst en PHP¶

Voer eerst een update uit om je pakketbronnen te verversen:

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

🔹 Installatie van PHP 8.3 (CLI + common)¶

sudo apt install php8.3 php8.3-cli php8.3-common

Voorbeeldoutput

php8.3-cli is already the newest version (8.3.0-1ubuntu1).

⚙️ `php` Modules¶

🔹 Installeren van veelgebruikte PHP modules¶

Hieronder een lijst met modules die vaak nodig zijn, inclusief hun install commando:

Module	Beschrijving	Installatie
`php8.3-mysql`	MySQL database ondersteuning	`sudo apt install php8.3-mysql`
`php8.3-pgsql`	PostgreSQL ondersteuning	`sudo apt install php8.3-pgsql`
`php8.3-sqlite3`	SQLite ondersteuning	`sudo apt install php8.3-sqlite3`
`php8.3-curl`	cURL ondersteuning voor HTTP requests	`sudo apt install php8.3-curl`
`php8.3-gd`	Beeldbewerking met GD library	`sudo apt install php8.3-gd`
`php8.3-mbstring`	Multibyte string verwerking	`sudo apt install php8.3-mbstring`
`php8.3-xml`	XML parsing	`sudo apt install php8.3-xml`
`php8.3-zip`	ZIP bestand ondersteuning	`sudo apt install php8.3-zip`
`php8.3-bcmath`	Bignum wiskunde functies	`sudo apt install php8.3-bcmath`
`php8.3-intl`	Internationalization functies	`sudo apt install php8.3-intl`
`php8.3-soap`	SOAP webservices	`sudo apt install php8.3-soap`
`php8.3-opcache`	PHP opcode caching	`sudo apt install php8.3-opcache`
`php8.3-readline`	Command-line readline ondersteuning	`sudo apt install php8.3-readline`
`php8.3-cli`	PHP CLI interface	`sudo apt install php8.3-cli`
`php8.3-fpm`	FastCGI process manager (voor Nginx)	`sudo apt install php8.3-fpm`

🔹 Controleer geïnstalleerde modules¶

php -m

Voorbeeldoutput

[PHP Modules]
bcmath
calendar
Core
ctype
curl
date
dom
...

🔹 Extra tip¶

Wil je meerdere modules tegelijk installeren?

sudo apt install php8.3-{mysql,mbstring,curl,xml,zip,gd,bcmath,intl,soap}

Gebruik altijd dezelfde PHP-versie voor alle modules (bv. php8.3-*) om conflicten te voorkomen.

Hier vind je de belangrijkste PHP-commando's die je vaak gebruikt in de terminal:

Commando	Beschrijving	Voorbeeld
`php -v`	Controleert de geïnstalleerde PHP-versie	`php -v` → PHP 8.3.0
`man php`	PHP Handleiding	`man php` → php(1) Scripting Language php (1) NAME
`php --ini`	Toont de actieve php.ini-bestanden en configuratiepaden	`php --ini`
`php -m`	Lijst alle geladen PHP-modules	`php -m` → bcmath, curl, mbstring, mysqli ...
`php -i`	Toont uitgebreide PHP-informatie (zoals phpinfo())	`php -i`
`php -r '<code>'`	Voer inline PHP-code uit zonder bestand	`php -r 'echo date("Y-m-d");'`
`php -a`	Start interactieve PHP-shell	`php -a`
`php script.php`	Voer een PHP-scriptbestand uit	`php myscript.php`

Tip: Combineer commando's met | less voor beter overzicht:
php -i | less

PHP-configuratie en instellingen

CLIWebserverBelangrijke instellingenUitschakelen van functies

Controleer welke php.ini wordt gebruikt in de CLI met het commando:

php --ini

Voorbeeldoutput:

Configuration File (php.ini) Path: /etc/php/8.3/cli
Loaded Configuration File:         /etc/php/8.3/cli/php.ini
Scan for additional .ini files in: /etc/php/8.3/cli/conf.d
Additional .ini files parsed:      /etc/php/8.3/cli/conf.d/10-mysqlnd.ini,
                                   /etc/php/8.3/cli/conf.d/20-curl.ini

Loaded Configuration File → Geeft aan welk php.ini-bestand actief is.
Scan for additional .ini files → Extra configuratiebestanden die worden ingeladen.

Controleer de actieve php.ini voor de webserver: 1. Maak een bestand info.php aan in je webroot:

<?php
phpinfo();
?>

2. Open het bestand in je browser: http://jouwdomein/info.php 3. Zoek naar "Loaded Configuration File" → dit is de actieve php.ini. 4. Bekijk ook Additional .ini files parsed voor extra configuratiebestanden.

⚠️ Verwijder of beveilig dit bestand na gebruik, omdat het gevoelige serverinformatie toont.

Hier zijn de belangrijkste php.ini instellingen die je kunt aanpassen:

Sectie	Richtlijn / Regel	Beschrijving	Tips / Aanbevelingen
error_reporting	`error_reporting = E_ALL`	Bepaalt welke fouten en waarschuwingen getoond worden	Voor development: `E_ALL`, voor productie: `E_ALL & ~E_DEPRECATED & ~E_STRICT`
display_errors	`display_errors = On`	Fouten op het scherm tonen	Voor development aan, voor productie uit (beveiliging)
log_errors	`log_errors = On`	Fouten loggen naar logfile	Altijd aanzetten, vooral productie
error_log	`error_log = /var/log/php_errors.log`	Bestand waarin fouten gelogd worden	Controleer of PHP schrijfrechten heeft
memory_limit	`memory_limit = 128M`	Maximale hoeveelheid geheugen per script	Voor zware scripts verhogen, b.v. `512M`
upload_max_filesize	`upload_max_filesize = 2M`	Maximale grootte voor upload-bestanden	Verhogen bij grote uploads, bv. `50M`
post_max_size	`post_max_size = 8M`	Maximale grootte voor POST-verzoeken	Moet groter zijn dan `upload_max_filesize`
max_execution_time	`max_execution_time = 30`	Maximale uitvoeringstijd per script (seconden)	Verhogen bij lange scripts, bv. 120
max_input_time	`max_input_time = 60`	Maximale tijd om input data te verwerken	Voor grote POST-verzoeken verhogen
date.timezone	`date.timezone = Europe/Amsterdam`	Standaard tijdzone	Pas aan naar jouw locatie voor correcte datum/tijd
session.save_path	`session.save_path = /var/lib/php/sessions`	Locatie van PHP sessies	Controleer schrijfpermissies
date.timezone	`date.timezone = Europe/Amsterdam`	Standaard tijdzone	Pas aan naar jouw locatie voor correcte datum/tijd
session.save_path	`session.save_path = /var/lib/php/sessions`	Locatie van PHP sessies	Controleer schrijfpermissies
session.gc_maxlifetime	`session.gc_maxlifetime = 1440`	Bepaalt hoe lang sessies geldig blijven (in seconden)	Verhoog voor langere login-sessies, bv. `3600` (1 uur) of `86400` (1 dag)
session.cookie_lifetime	`session.cookie_lifetime = 0`	Hoe lang de sessie-cookie geldig blijft	`0` = tot browser sluit, anders in seconden instellen
session.gc_probability / session.gc_divisor	`session.gc_probability = 1` `session.gc_divisor = 100`	Bepaalt hoe vaak oude sessies worden opgeruimd	Hogere kans = vaker opruimen, maar meer load
opcache.enable	`opcache.enable = 1`	Schakelt opcode caching aan	Verbeterde performance voor productie
extension=xyz	`extension=mbstring` etc.	Laadt specifieke PHP extensies	Zorg dat je extensies geladen zijn zoals `curl`, `pdo_mysql`, `gd`

🔹 Tips bij aanpassen van php.ini: - Maak altijd een backup voor je wijzigingen:

sudo cp /etc/php/8.3/cli/php.ini /etc/php/8.3/cli/php.ini.backup

- Na wijzigingen altijd de webserver of PHP-FPM herstarten:

sudo systemctl restart apache2
sudo systemctl restart php8.3-fpm

- Gebruik php --ini of phpinfo() om te controleren dat je wijzigingen actief zijn. - Pas niet alle instellingen aan zonder reden; sommige veranderingen kunnen beveiliging of performance beïnvloeden.

Je kunt gevaarlijke of ongebruikte functies in PHP uitschakelen via disable_functions in php.ini.

Voorbeeld:

disable_functions = exec,passthru,shell_exec,system,proc_open,popen,curl_exec,curl_multi_exec,parse_ini_file,show_source

Wat het doet: - exec() / system() / shell_exec() / passthru() → voorkomen dat PHP shell-commando's uitvoert - proc_open() / popen() → voorkomt dat externe processen worden gestart - curl_exec() / curl_multi_exec() → beperkt ongecontroleerde HTTP requests via cURL - parse_ini_file() / show_source() → voorkomen van uitlezen van ini-bestanden of broncode

Na het aanpassen altijd PHP herstarten:
sudo systemctl restart apache2
sudo systemctl restart php8.3-fpm

🧹 PHP verwijderen & resetten¶

PHP beheer

Volledig verwijderenReset naar standaard (na installatie)Specifieke versie verwijderenControleren installatieVersies beheren (switching)

Wil je PHP volledig verwijderen van je systeem:

sudo apt purge 'php*'
sudo apt autoremove --purge

🔍 Wat gebeurt hier?¶

purge → verwijdert PHP + configuratiebestanden
autoremove → verwijdert ongebruikte afhankelijkheden

⚠️ Let op¶

Alle PHP-versies worden verwijderd
Ook configuraties zoals php.ini gaan verloren
Webservers kunnen stoppen met werken (Apache/Nginx)

📁 Extra opruimen (optioneel)¶

sudo rm -rf /etc/php/
sudo rm -rf /var/lib/php/

⚠️ Alleen doen als je echt een schone installatie wilt

Wil je PHP resetten zonder alles te verwijderen:

🔄 Stap 1: Herinstalleer PHP¶

sudo apt install --reinstall php8.3 php8.3-cli php8.3-common

🔄 Stap 2: Reset configuratiebestanden¶

sudo cp /usr/lib/php/8.3/php.ini-production /etc/php/8.3/cli/php.ini

Of voor development:

sudo cp /usr/lib/php/8.3/php.ini-development /etc/php/8.3/cli/php.ini

🔍 Wat is het verschil?¶

Bestand	Gebruik
`php.ini-production`	Veilig, geschikt voor live servers
`php.ini-development`	Meer fouten zichtbaar, handig voor development

🔄 Herstart services¶

sudo systemctl restart apache2

of

sudo systemctl restart php8.3-fpm

Als je alleen één PHP-versie wilt verwijderen:

sudo apt purge php8.2*
sudo apt autoremove

✅ Handig voor:¶

Oude versies opruimen
Overstappen naar nieuwe PHP-versie
Server opschonen

Controleer of PHP nog actief is:

php -v

Voorbeeldoutput

PHP 8.3.0 (cli) (built: ...)

❌ Krijg je een fout zoals:

command not found

➝ PHP is volledig verwijderd

Werk je met meerdere PHP-versies? Dan kun je schakelen tussen versies.

🔍 Beschikbare versies bekijken¶

update-alternatives --list php

Voorbeeldoutput

/usr/bin/php8.1
/usr/bin/php8.2
/usr/bin/php8.3

🔄 Standaard PHP-versie instellen¶

sudo update-alternatives --config php

Kies vervolgens het nummer van de gewenste versie.

⚙️ Voor webserver (FPM)¶

Voor Nginx of PHP-FPM:

sudo systemctl stop php8.2-fpm
sudo systemctl start php8.3-fpm

🔄 Apache module wisselen¶

sudo a2dismod php8.2
sudo a2enmod php8.3
sudo systemctl restart apache2

✅ Controleren actieve versie¶

php -v

💡 Handig voor development om snel tussen versies te wisselen

PHP Handleiding op Ubuntu Server (via de Console)¶

Introductie tot PHP (CLI)¶

PHP Versies¶

🔍 Controleer jouw versie¶

📊 Uitgebreid overzicht van PHP versies¶

📌 Belangrijke inzichten¶

🚀 Aanbeveling¶

⚙️ Installeren en updaten van php¶

🔹 Update van pakketlijst en PHP¶

🔹 Installatie van PHP 8.3 (CLI + common)¶

⚙️ php Modules¶

🔹 Installeren van veelgebruikte PHP modules¶

🔹 Controleer geïnstalleerde modules¶

🔹 Extra tip¶

🧹 PHP verwijderen & resetten¶

🔍 Wat gebeurt hier?¶

⚠️ Let op¶

📁 Extra opruimen (optioneel)¶

🔄 Stap 1: Herinstalleer PHP¶

🔄 Stap 2: Reset configuratiebestanden¶

🔍 Wat is het verschil?¶

🔄 Herstart services¶

✅ Handig voor:¶

🔍 Beschikbare versies bekijken¶

🔄 Standaard PHP-versie instellen¶

⚙️ Voor webserver (FPM)¶

🔄 Apache module wisselen¶

✅ Controleren actieve versie¶

⚙️ Installeren en updaten van `php`¶

⚙️ `php` Modules¶